Vogelgriep is in 2026 nog steeds een reรซel risico voor vleeskuikenbedrijven in Nederland en Duitsland. Het virus circuleert jaarlijks onder wilde watervogels, en de kans op een besmetting neemt toe in de herfst en winter. Of er in 2026 een grote uitbraak komt, is niet met zekerheid te zeggen, maar de omstandigheden die uitbraken mogelijk maken, zijn er wel degelijk. In dit artikel leggen we uit wat vogelgriep is, hoe je de eerste signalen herkent, en wat je kunt doen om je bedrijf zo goed mogelijk te beschermen.
Wat is vogelgriep en waarom is het gevaarlijk voor pluimvee?
Vogelgriep, officieel aviaire influenza, is een besmettelijke virusziekte die pluimvee zwaar ziek kan maken en in veel gevallen dodelijk is. Het virus bestaat in verschillende vormen, maar het is de hoogpathogene variant (HPAI) die de meeste schade aanricht. Bij vleeskuikens kan een besmetting binnen korte tijd een groot deel van de koppel treffen, met enorme economische gevolgen.
Het virus verspreidt zich via uitwerpselen, veren en ademhalingsdruppels van besmette dieren. Wilde watervogels, zoals eenden en ganzen, zijn de belangrijkste dragers. Zij worden zelf vaak niet ziek, maar kunnen het virus wel meenemen naar gebieden waar pluimveebedrijven actief zijn. Dat maakt vogelgriep zo lastig: de bron is moeilijk te controleren en beweegt mee met de seizoenen en de vogeltrek.
Naast de directe gezondheidsschade voor dieren speelt ook de volksgezondheid mee. In zeldzame gevallen kan het virus overspringen op mensen. Dat is een van de redenen waarom de overheid bij een uitbraak snel en streng ingrijpt.
Hoe groot is de kans op een vogelgriepuitbraak in 2026?
De kans op een vogelgriepbesmetting in 2026 is reรซel, zeker in de periode van september tot en met maart. In die maanden trekken grote aantallen wilde watervogels door Nederland en Duitsland, en het risico op contact tussen wilde pluimvee en gehouden pluimvee neemt dan sterk toe. Of er een grootschalige uitbraak komt, hangt af van meerdere factoren.
De afgelopen jaren hebben we gezien dat HPAI-uitbraken in Europa niet meer incidenteel zijn, maar een terugkerend patroon laten zien. Noord-Nederland en de regio rondom Emsland behoren tot de risicogebieden vanwege de ligging langs vliegroutes van trekvogels en de hoge dichtheid aan pluimveebedrijven.
Wanneer er een positief geval wordt vastgesteld, geldt een beschermingsgebied van 3 kilometer en een toezichtsgebied van 10 kilometer rondom het getroffen bedrijf. Preventieve ruimingen worden niet meer uitgevoerd. De NVWA coรถrdineert de bestrijding, de WBVR analyseert de monsters en maakt de resultaten bekend, en de GD ondersteunt dierenartsen en veehouders met diagnostiek en advies.
Wat zijn de eerste tekenen van vogelgriep bij vleeskuikens?
De eerste tekenen van vogelgriep bij vleeskuikens zijn plotselinge sterfte, een sterke daling in voer- en wateropname, en duidelijke gedragsveranderingen zoals lusteloosheid en niet meer bewegen door de stal. Daarnaast zie je vaak ademhalingsproblemen en neurologische verschijnselen zoals draaibewegingen of evenwichtsverlies.
Specifieke lichamelijke symptomen waar je op moet letten:
- Zwelling van kam en lellen
- Blauwverkleuring van kammen, lellen en poten
- Snotterig uit de neus of ogen
- Diarree, soms groenachtig van kleur
- Plotselinge en onverwacht hoge sterfte binnen het koppel
Het gevaarlijke aan vogelgriep is de snelheid waarmee het zich verspreidt. Wat ’s ochtends nog รฉรฉn ziek dier lijkt, kan ’s avonds al een groot deel van het koppel betreffen. Vroege herkenning is daarom zo belangrijk. Als je twijfelt, wacht dan niet af.
Hoe bescherm je een pluimveestal tegen vogelgriep?
Je beschermt een pluimveestal tegen vogelgriep door consequente biosecurity toe te passen. Dat betekent: voorkomen dat het virus van buiten naar binnen kan komen. De belangrijkste maatregelen zijn het beperken van bezoek, het reinigen en desinfecteren van materialen en voertuigen, en het ophokken van pluimvee wanneer de overheid dat verplicht of adviseert.
Concrete stappen die je kunt nemen:
- Beperk toegang tot de stal tot mensen die er echt moeten zijn. Zorg voor schone bedrijfskleding en laarzen bij de ingang.
- Controleer de buitenkant van de stal op openingen waar wilde pluimvee naar binnen kan komen. Dicht netten, kieren en roosters af.
- Vermijd contact met wilde watervogels in de buurt van de stal. Sta geen open waterpartijen toe die trekvogels aantrekken.
- Reinig en desinfecteer voertuigen die meerdere bedrijven bezoeken, inclusief voerwagens en transportmiddelen.
- Houd een logboek bij van bezoeken en leveringen, zodat je bij een uitbraak snel kunt traceren wie er op het bedrijf is geweest.
Vleeskuikens worden niet gevaccineerd tegen vogelgriep. Bij vaccinatieprogramma’s in de pluimveesector gaat het altijd om leghennen of ander pluimvee met een langere levensduur. Voor vleeskuikens ligt de focus dus volledig op preventie via management en biosecurity. Op onze pagina over bedrijfsbegeleiding lees je hoe wij pluimveehouders helpen om biosecurity structureel in te bedden in het dagelijkse management.
Wat moet je doen bij een vermoeden van vogelgriep op je bedrijf?
Bij een vermoeden van vogelgriep bel je direct je dierenarts. Wacht niet tot de volgende dag en probeer het niet zelf op te lossen. Tegelijkertijd beperk je alle bewegingen op het bedrijf: geen mensen in of uit, geen dieren verplaatsen, geen materialen meenemen. Zo voorkom je dat een eventuele besmetting zich verder verspreidt.
Wat je stap voor stap doet:
- Bel je dierenarts en beschrijf wat je ziet, inclusief de sterfte van de afgelopen 24 uur.
- Sluit de stal af en beperk toegang tot het absolute minimum.
- Noteer wie er de afgelopen dagen op het bedrijf is geweest.
- Wacht op instructies van je dierenarts of de NVWA voordat je verdere stappen zet.
De NVWA wordt verplicht op de hoogte gesteld zodra er een officieel vermoeden is. Zij coรถrdineren de vervolgstappen. De GD ondersteunt bij de diagnostiek. Jouw taak in die eerste uren is vooral: niets doen dat verspreiding kan bevorderen.
Hoe kan een pluimveedierenarts helpen bij vogelgrieppreventie?
Een pluimveedierenarts helpt bij vogelgrieppreventie door structureel mee te kijken naar de biosecurity op jouw bedrijf, vroege signalen van ziekte te herkennen en je te adviseren over het juiste management op de risicomomenten in het jaar. Dat is meer dan alleen ingrijpen als er al iets mis is.
Goede preventie begint bij het kennen van jouw bedrijf: de indeling van de stallen, de bezoekers die er regelmatig komen, de omgeving en de risicofactoren die specifiek voor jouw locatie gelden. Een dierenarts die al jaren op jouw bedrijf komt, ziet afwijkingen sneller dan iemand die er voor het eerst binnenstapt. Via het Gezondheidscentrum voor Pluimvee werken we met vaste dierenartsen per bedrijf, zodat die kennis echt opgebouwd wordt.
Hoe het Gezondheidscentrum voor Pluimvee helpt bij vogelgrieppreventie
Wij zijn een onafhankelijke pluimveepraktijk gevestigd in Emmen, met een dependance in Rรผtenbrock, en we begeleiden vleeskuikenbedrijven in Noord-Nederland en het aangrenzende Duitsland. Vogelgrieppreventie is een vast onderdeel van onze begeleiding, niet iets wat we erbij doen als het te laat is.
Wat we concreet voor je doen:
- Vroege signalering: we monitoren technische resultaten en bezoeken je bedrijf regelmatig, zodat afwijkingen snel opvallen.
- Biosecurity advies op maat: we kennen jouw stal, jouw omgeving en jouw werkwijze, en geven advies dat daar echt op aansluit.
- 24/7 bereikbaarheid: bij een vermoeden van vogelgriep hoef je niet via een centrale planning te gaan. Je belt direct jouw eigen dierenarts.
- Laboratoriumonderzoek: via ons eigen laboratorium en de samenwerking met de GD kunnen we snel monsters onderzoeken en duidelijkheid geven.
- Ketenbrede kennis: we werken niet alleen met veehouders, maar ook met broederijen, slachterijen en voerleveranciers, waardoor we de risico’s in de hele keten begrijpen.
Wil je weten hoe wij jouw bedrijf kunnen begeleiden bij vogelgrieppreventie? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek, of lees meer over wie wij zijn en hoe we werken.