Als er vogelgriep wordt vastgesteld bij een pluimveebedrijf in de buurt, kunnen de autoriteiten een toezichtszone instellen. Een toezichtszone bij vogelgriep heeft een straal van 10 kilometer rondom het besmette bedrijf. Binnen die zone gelden tijdelijk extra maatregelen om verspreiding van het virus te voorkomen. Weet je of je bedrijf in zo’n zone ligt? Dan is het belangrijk om te weten wat dat precies betekent en wat je moet doen.
Wat is een toezichtszone bij vogelgriep?
Een toezichtszone bij vogelgriep is een geografisch afgebakend gebied rondom een besmet pluimveebedrijf, ingesteld door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Binnen deze zone gelden tijdelijke beperkingen voor pluimveebedrijven om verdere verspreiding van het vogelgriepvirus te voorkomen. De zone maakt deel uit van een groter systeem van beschermings- en toezichtsgebieden dat bij een uitbraak direct in werking treedt.
De toezichtszone is niet hetzelfde als de beschermingszone. Beide zones worden bij een uitbraak tegelijk ingesteld, maar ze hebben een andere omvang en andere maatregelen. De beschermingszone ligt dichter bij de bron van de uitbraak en kent strengere regels. De toezichtszone vormt als het ware een extra ring daaromheen, als aanvullende buffer.
Hoe groot is een toezichtszone bij vogelgriep?
Een toezichtszone bij vogelgriep heeft een straal van 10 kilometer rondom het besmette bedrijf. Dit is een Europees vastgestelde minimumgrens op basis van EU-regelgeving voor de bestrijding van aviaire influenza. Bij vogelgriepbestrijding geldt alleen een beschermingsgebied van 3 km en een toezichtsgebied van 10 km rondom positief geteste bedrijven. Preventieve ruimingen worden niet meer uitgevoerd.
Ter vergelijking: de beschermingszone die direct rondom de uitbraak wordt ingesteld, heeft een straal van 3 kilometer. De toezichtszone van 10 kilometer omvat dus ook de beschermingszone. Afhankelijk van de dichtheid van pluimveebedrijven in een gebied kan een toezichtszone een groot aantal bedrijven omvatten, soms tientallen.
Hoe wordt de grens van een toezichtszone bepaald?
De grens van een toezichtszone wordt bepaald aan de hand van de locatie van het besmette bedrijf, met een vaste straal van minimaal 10 kilometer. De NVWA gebruikt geografische informatiesystemen om de exacte grenzen te berekenen en publiceert deze op haar website zodra een zone is ingesteld. Gemeentegrenzen of natuurlijke grenzen spelen daarin geen rol.
Bij de afbakening kijkt de NVWA ook naar de epidemiologische situatie in de omgeving. Als er aanwijzingen zijn dat het virus zich al verder heeft verspreid, of als de pluimveedichtheid in het gebied hoog is, kan de zone worden uitgebreid. Ook de aanwezigheid van wilde vogels en trekroutes kan een rol spelen bij de beoordeling van risico’s in een specifiek gebied.
Welke maatregelen gelden binnen een toezichtszone?
Binnen een toezichtszone bij vogelgriep gelden verplichte beperkingen voor pluimveebedrijven. De belangrijkste maatregelen zijn:
- Vervoersverbod: pluimvee, broedeieren, mest en gebruikt strooisel mogen het bedrijf niet verlaten zonder toestemming van de NVWA.
- Registratieplicht: alle bezoekers en vervoersbewegingen op het bedrijf moeten worden geregistreerd.
- Meldplicht: verhoogde sterfte of ziekteverschijnselen bij pluimvee moeten direct worden gemeld bij de NVWA.
- Bedrijfsbezoek door de NVWA: alle pluimveebedrijven in de toezichtszone worden bezocht voor een klinische inspectie.
- Ophokplicht of afschermplicht: afhankelijk van het type uitbraak kan een ophokplicht gelden voor al het pluimvee in de zone.
Vervoer van pluimvee of producten is in sommige gevallen wel mogelijk met een ontheffing van de NVWA, bijvoorbeeld voor slachttransport onder strenge voorwaarden. Maar dat vraagt altijd om expliciete toestemming en extra hygiëneprotocollen.
Hoe lang duurt een toezichtszone bij vogelgriep?
Een toezichtszone bij vogelgriep duurt minimaal 30 dagen na de laatste bevestigde uitbraak in het gebied. Dit is de wettelijk vastgestelde minimumperiode op basis van Europese regelgeving. De zone wordt eerder opgeheven als uit onderzoek blijkt dat het virus zich niet verder heeft verspreid en alle bedrijven in de zone vrij zijn van besmetting.
In de praktijk kan een toezichtszone langer duren, zeker als er meerdere uitbraken in of nabij de zone plaatsvinden. Elke nieuwe bevestigde uitbraak kan de teller opnieuw doen starten. Tijdens een actief vogelgriepseizoen, met name in het najaar en de winter, wanneer trekvogels de grootste risicofactor vormen, kunnen zones daardoor wekenlang van kracht blijven.
Wat moet je doen als je bedrijf in een toezichtszone ligt?
Als je bedrijf binnen een toezichtszone valt, moet je als eerste de NVWA-website raadplegen om te bevestigen of jouw locatie daadwerkelijk binnen de zone valt. Daarna gelden de volgende stappen:
- Meld je aan bij de NVWA als je dat nog niet hebt gedaan via het RVO-portaal.
- Versterk je biosecurity direct: beperk het aantal bezoekers, registreer iedereen die het erf betreedt en zorg voor schone kleding en ontsmettingsmogelijkheden bij de ingang.
- Observeer je dieren dagelijks nauwkeurig op symptomen als zwelling van kam en lellen en blauwverkleuring van kammen, lellen en poten.
- Stel geen vervoersbewegingen in zonder toestemming, ook niet voor slachttransport of mestafvoer.
- Neem contact op met je dierenarts als je twijfelt of als je afwijkingen ziet bij je dieren.
Vroege signalering maakt hier echt het verschil. Hoe sneller je afwijkingen meldt, hoe sneller de autoriteiten kunnen ingrijpen en hoe kleiner de kans dat een eventuele besmetting zich verder verspreidt. Via onze bedrijfsbegeleiding is vroege signalering van ziektebeelden een vast onderdeel van de begeleiding die we bieden, zodat je er niet alleen voor staat als de situatie om snelle actie vraagt.
Hoe het Gezondheidscentrum voor Pluimvee helpt bij vogelgriep en toezichtszones
Als je bedrijf in een toezichtszone ligt, heb je geen tijd voor gedoe. Je wilt snel weten waar je aan toe bent, wat je moet doen en wie je kunt bellen. Wij zijn als onafhankelijke pluimveepraktijk gespecialiseerd in de begeleiding van vleeskuikenbedrijven in Noord-Nederland en Duitsland, en we begrijpen wat zo’n situatie van je vraagt.
Wat wij voor je kunnen doen:
- Beoordelen of jouw dieren klinische verschijnselen vertonen die op vogelgriep kunnen wijzen
- Begeleiden bij de verplichte monitoring en registratie die de NVWA verwacht
- Adviseren over het versterken van biosecurity op jouw specifieke bedrijf
- Direct beschikbaar zijn als je twijfelt, ook buiten kantooruren
Elke klant bij ons heeft een vaste dierenarts die het bedrijf kent. Je belt rechtstreeks, zonder via een centrale planning te gaan. Dat maakt een groot verschil als de situatie om snelle actie vraagt. Bekijk meer over het Gezondheidscentrum voor Pluimvee of neem direct contact op.
Neem contact op met ons team voor een gesprek over jouw situatie, of lees meer over wie wij zijn en hoe wij werken.