Vogelgriep is een van de meest gevreesde ziekten in de pluimveesector, en terecht. Bij de hoogpathogene variant (HPAI) kan pluimvee binnen 24 tot 48 uur sterven nadat de eerste symptomen zichtbaar worden. In ernstige gevallen overlijden dieren zelfs zonder voorafgaande zichtbare verschijnselen. De sterfte binnen een koppel kan in enkele dagen oplopen tot bijna 100 procent. Hoe sneller je de ziekte herkent en meldt, hoe meer schade je kunt beperken, voor jezelf en voor de sector.
Wat zijn de eerste symptomen van vogelgriep bij vleeskuikens?
De eerste symptomen van vogelgriep bij vleeskuikens zijn plotselinge sterfte, sterk verminderde activiteit, weinig eet- en drinkgedrag, ademhalingsproblemen en neurologische verschijnselen, zoals draaien of vallen. Bij HPAI kunnen deze verschijnselen zo snel optreden dat dieren sterven voordat je duidelijke ziekteverschijnselen hebt gezien.
In de praktijk zie je bij een vogelgriepuitbraak dat kuikens snel minder actief worden en bij elkaar kruipen. Ze eten en drinken nauwelijks meer, er is zwelling van kam en lellen en blauwverkleuring van kammen, lellen en poten. Diarree en een sterke daling van de wateropname zijn ook vroege signalen die je serieus moet nemen. Het verraderlijke is dat deze symptomen ook bij andere ziekten kunnen voorkomen, waardoor je niet altijd direct aan vogelgriep denkt.
Vertrouw op je neus en je ogen. Een ongewone stijging van de uitval, ook al is het maar een handvol dieren per dag, is een signaal om direct actie te ondernemen. Wacht niet af tot de situatie verslechtert.
Wat is het verschil tussen HPAI en LPAI-vogelgriep?
Het verschil tussen HPAI en LPAI-vogelgriep zit in de ernst van de ziekte. HPAI (hoogpathogeen) veroorzaakt ernstige ziekteverschijnselen en hoge sterfte, soms tot bijna 100 procent van het koppel binnen enkele dagen. LPAI (laagpathogeen) verloopt milder, met minder uitval, maar kan onder bepaalde omstandigheden muteren naar de gevaarlijkere HPAI-variant.
Bij LPAI zie je vooral luchtwegproblemen, een lichte daling van de productie en wat meer uitval dan normaal. Dieren kunnen herstellen, maar het risico op verspreiding blijft. Juist omdat LPAI minder opvallend is, wordt het soms later ontdekt. Toch is ook LPAI meldingsplichtig en moet je bij een vermoeden direct contact opnemen met een dierenarts.
Beide varianten worden veroorzaakt door influenzavirussen van het type A, waaronder bekende stammen als H5N1 en H5N8. De pathogeniteit wordt bepaald door de eigenschappen van het virus, niet door de gastheer. Dat maakt laboratoriumonderzoek onmisbaar om de variant te bevestigen.
Hoe verspreidt vogelgriep zich zo snel door een koppel?
Vogelgriep verspreidt zich snel door een koppel omdat het virus via uitwerpselen, speeksel en ademhalingslucht wordt overgedragen. Vleeskuikens leven dicht op elkaar, waardoor het virus zich binnen uren door de hele stal kan verspreiden. Eรฉn besmet dier kan duizenden andere dieren infecteren via direct contact of via besmette strooiseldeeltjes in de lucht.
De verspreiding van vogelgriep bij pluimvee gaat ook via indirecte routes. Schoenen, kleding, apparatuur en voertuigen kunnen het virus van de ene naar de andere stal brengen. Wilde vogels, en dan vooral watervogels, zijn een bekende bron van besmetting. Via de lucht of via contact met uitwerpselen van wilde vogels buiten de stal kan het virus binnenkomen, zelfs als je de deuren dicht houdt.
Binnen een koppel vleeskuikens gaat de verspreiding razendsnel. De hoge bezettingsdichtheid en het gedeelde luchtcirculatiesysteem zorgen ervoor dat het virus zich gemakkelijk van dier tot dier kan verspreiden. Dat is ook waarom vroege signalering zo belangrijk is: hoe eerder je ingrijpt, hoe kleiner de schade.
Wat moet je doen bij een vermoeden van vogelgriep in de stal?
Bij een vermoeden van vogelgriep in de stal moet je direct de stal afsluiten, alle bewegingen van mensen en materiaal stopzetten en je dierenarts bellen. Vogelgriep is een meldingsplichtige ziekte. Als de dierenarts een vermoeden bevestigt, is hij verplicht dit te melden bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).
Doe dit in de juiste volgorde:
- Stop alle beweging in en uit de stal, inclusief personeel dat naar andere stallen gaat.
- Bel je dierenarts direct, ook buiten kantooruren.
- Raak geen dode of zieke dieren aan zonder beschermende kleding.
- Informeer niemand anders voordat de dierenarts ter plaatse is geweest, om paniek en onnodige beweging te voorkomen.
- Wacht op instructies van de NVWA als de melding officieel is gedaan.
Zelf monsters nemen of dieren afvoeren is niet toegestaan zodra er een vermoeden van vogelgriep is. Volg de officiรซle procedure en handel niet op eigen houtje. Hoe sneller je belt, hoe sneller er duidelijkheid is en hoe beter de schade beperkt kan worden.
Wij zijn als onafhankelijke pluimveepraktijk 24/7 bereikbaar voor onze klanten. Vroege signalering van ziekten zoals vogelgriep is een vast onderdeel van onze begeleiding, zodat je nooit alleen staat op het moment dat het er echt toe doet. Op onze pagina over onze dienstverlening lees je hoe wij bedrijfsbegeleiding en monitoring combineren.
Hoe bescherm je een vleeskuikenbedrijf tegen vogelgriep?
Je beschermt een vleeskuikenbedrijf tegen vogelgriep door strikte biosecurity toe te passen. Dat betekent: ongewenste bezoekers weren, een duidelijke schone en vuile zone hanteren, wilde vogels buiten de stal houden en alle materialen en voertuigen die het erf opkomen reinigen en desinfecteren. Preventie is de enige echte bescherming, want er is geen behandeling voor HPAI.
Biosecurity begint bij de basis
Zorg dat je stal goed afgedicht is tegen wilde vogels. Controleer regelmatig op openingen in het dak, de muren en rond ventilatieroosters. Beperk het aantal mensen dat de stal betreedt en zorg dat iedereen bedrijfskleding en laarzen draagt die alleen in de stal worden gebruikt. Een bezoekersregistratie is geen overbodige luxe; het is een noodzaak.
Monitoring als preventief middel
Regelmatige monitoring van je koppel helpt je om afwijkingen vroeg te signaleren. Let op veranderingen in waterverbruik, voerverbruik en uitval. Kleine afwijkingen kunnen het eerste teken zijn van een probleem. Wij bezoeken veel bedrijven in Noord-Nederland en Duitsland en herkennen daardoor ongewenste ontwikkelingen vaak snel. Via het Gezondheidscentrum voor Pluimvee kun je meer lezen over hoe wij bedrijven begeleiden bij het opzetten van een sterk preventief programma.
Hoe het Gezondheidscentrum voor Pluimvee helpt bij vogelgrieppreventie en vroege signalering
Vogelgriep is een bedreiging die je niet alleen hoeft aan te gaan. Wij helpen vleeskuikenhouders in Noord-Nederland en Duitsland om hun bedrijf zo goed mogelijk te beschermen, van biosecurity tot snelle actie bij een vermoeden van een uitbraak. Dit doen we concreet door:
- Routinematige bedrijfsbegeleiding met aandacht voor vroege signalering van ziektebeelden, inclusief symptomen van vogelgriep bij kippen
- Laboratoriumonderzoek voor snelle bevestiging of uitsluiting van vogelgriep en andere infecties
- Advies over biosecurity afgestemd op jouw specifieke stal- en bedrijfssituatie
- 24/7 bereikbaarheid zodat je direct kunt bellen als je iets verdachts ziet, ook midden in de nacht
- Een vaste dierenarts per bedrijf die jouw situatie kent en geen tijd verliest met uitleg over je stal
Wil je weten hoe wij jouw bedrijf kunnen begeleiden bij vogelgrieppreventie of heb je nu een urgent vermoeden? Neem direct contact met ons op of lees meer over wie wij zijn en hoe wij werken.