De officiรซle richtlijnen voor vogelgriep in Nederland zijn vastgesteld door de NVWA en de Rijksoverheid. Ze beschrijven wat je moet doen bij een vermoeden van vogelgriep, welke meldplicht geldt, welke gebiedsmaatregelen van kracht worden en hoe je als vleeskuikenhouder je bedrijf kunt beschermen. In dit artikel zetten we de belangrijkste regels en praktische stappen voor je op een rij, zodat je weet waar je aan toe bent.
Wat zijn de officiรซle richtlijnen voor vogelgriep in Nederland?
De officiรซle richtlijnen voor vogelgriep in Nederland zijn vastgelegd in de Wet dieren en de bijbehorende regelgeving. Vogelgriep is een meldingsplichtige dierziekte. Dat betekent dat je als veehouder verplicht bent om een vermoeden van vogelgriep direct te melden bij de NVWA. De NVWA coรถrdineert de bestrijding en handhaaft de regels. De Gezondheidsdienst voor Dieren (GD) ondersteunt dierenartsen en veehouders met diagnostiek en advies. Wageningen Bioveterinary Research (WBVR) analyseert monsters bij uitbraken en maakt de resultaten bekend.
Bij een bevestigde uitbraak worden er gebiedsmaatregelen ingesteld: een beschermingsgebied van 3 kilometer en een toezichtsgebied van 10 kilometer rondom het positief geteste bedrijf. Preventieve ruimingen van omliggende bedrijven worden in Nederland niet meer uitgevoerd. Naast deze maatregelen geldt er bij verhoogd risico een ophokplicht voor pluimvee, waarbij dieren niet buiten mogen verblijven om contact met wilde vogels te voorkomen. De vogelgriep ophokplicht wordt aangekondigd door de NVWA en geldt voor een bepaalde regio of het hele land.
Hoe herken je de eerste symptomen van vogelgriep bij vleeskuikens?
De eerste symptomen van vogelgriep bij vleeskuikens zijn plotselinge sterfte, een sterk verminderde voer- en wateropname en een zichtbaar zieke koppel. Bij hoogpathogene vogelgriep (HPAI) kunnen dieren binnen zeer korte tijd massaal sterven, soms zonder dat je vooraf veel hebt gezien.
Meer specifieke symptomen zijn:
- Zwelling van de kam en lellen
- Blauwverkleuring van de kammen, lellen en poten
- Ademhalingsproblemen en neusuitvloeiing
- Diarree en neurologische verschijnselen zoals draaibewegingen
- Sterk verminderde productie of plotselinge uitval
Bij vleeskuikens gaat het snel. Een koppel dat gisteren nog goed liep, kan vandaag al aanzienlijke uitval laten zien. Vertrouw op je dagelijkse stalronde en let op afwijkingen in gedrag, geluid en activiteit. Vroege signalering maakt een groot verschil, zowel voor je dieren als voor de meldplicht.
Wat moet je doen bij een vermoeden van vogelgriep op je bedrijf?
Bij een vermoeden van vogelgriep moet je direct de NVWA bellen via 0900-1970 en je eigen dierenarts inschakelen. Wacht niet af. De meldplicht geldt zodra je redelijke gronden hebt om te vermoeden dat er sprake is van vogelgriep.
Zet daarna direct deze stappen:
- Sluit de stal af en beperk toegang tot het bedrijf
- Stop alle aan- en afvoer van pluimvee, eieren en mest
- Bel je dierenarts voor een eerste beoordeling en bemonstering
- Registreer de uitval en noteer tijdstippen en aantallen
- Meld het bij de NVWA als je dat nog niet gedaan hebt
De NVWA stuurt een officiรซle dierenarts om monsters te nemen. Die monsters gaan naar het WBVR voor analyse. Tot de uitslag bekend is, gelden er tijdelijke maatregelen voor je bedrijf. Als vleeskuikenhouder ben je bij GvP Emmen 24/7 bereikbaar via je vaste dierenarts, zodat je in dit soort situaties direct iemand aan de lijn hebt die je bedrijf kent.
Welke biosecuritymaatregelen verminderen het risico op vogelgriep?
De meest effectieve biosecuritymaatregelen tegen vogelgriep zijn het voorkomen van contact tussen pluimvee en wilde vogels, strikte hygiรซneprotocollen bij stalbezoeken en een goed doordacht bezoekersbeleid. Vogelgriepvirussen worden voornamelijk verspreid via wilde watervogels, maar ook via mensen, voertuigen en materialen die van bedrijf naar bedrijf gaan.
Concrete maatregelen die het risico verlagen:
- Gebruik schone bedrijfskleding en laarzen voor iedereen die de stal betreedt
- Installeer een hygiรซnesluis bij de stalingang
- Beperk het aantal bezoekers en registreer wie er op het bedrijf komt
- Houd voer en water binnenshuis en bescherm het tegen wilde vogels
- Reinig en desinfecteer voertuigen en materialen voor ze het erf oprijden
- Controleer regelmatig op gaten en openingen in de stal
Wij komen op veel bedrijven in Noord-Nederland en Duitsland en herkennen daardoor ongewenste situaties snel. Een zwakke plek in de biosecurity valt ons vaak al op tijdens een regulier stalbezoek, lang voordat het een probleem wordt. Meer informatie over hoe wij bedrijven begeleiden vind je op onze pagina over bedrijfsbegeleiding.
Wat zijn de vervoers- en stalderingsregels tijdens een vogelgriepuitbraak?
Tijdens een vogelgriepuitbraak gelden er strenge vervoersverboden en stalderingsregels in het beschermingsgebied (3 km) en het toezichtsgebied (10 km) rondom het uitbraakbedrijf. In het beschermingsgebied geldt een volledig verbod op vervoer van pluimvee, eieren, mest en gebruikt strooisel zonder ontheffing van de NVWA.
In het toezichtsgebied zijn de regels iets minder streng, maar ook hier mag je pluimvee en producten niet zomaar vervoeren. Voor transport is een verklaring of toestemming van de NVWA nodig. Slachterijen en broederijen die in of nabij een uitbraakgebied liggen, moeten extra hygiรซnemaatregelen nemen.
Buiten de gebiedsmaatregelen geldt bij een verhoogd risico op vogelgriep een ophokplicht voor heel Nederland of delen daarvan. Die vogelgriep ophokplicht houdt in dat pluimvee niet buiten mag verblijven en dat uitloopmogelijkheden worden afgesloten. De ophokplicht wordt via de NVWA en de Rijksoverheid bekendgemaakt en kan van dag op dag veranderen, dus houd de officiรซle kanalen goed in de gaten.
Hoe kun je vogelgriep structureel voorkomen op een vleeskuikenbedrijf?
Vogelgriep structureel voorkomen doe je door biosecurity te combineren met vroege signalering en een goed begeleidingsprogramma. Vleeskuikens worden niet gevaccineerd tegen vogelgriep; preventie draait bij deze diersoort volledig om management en hygiรซne.
De belangrijkste pijlers voor structurele preventie zijn:
- Periodieke monitoring van de koppelgezondheid, zodat afwijkingen vroeg opvallen
- Een strak biosecurityprotocol dat consequent wordt uitgevoerd door iedereen op het bedrijf
- Aandacht voor darmgezondheid en immuniteit, zodat dieren weerbaar zijn
- Goede reinigings- en desinfectieprotocollen tussen koppels
- Bewustzijn van het seizoensrisico: in de herfst en winter trekken wilde vogels door Nederland en neemt het risico op besmetting toe
Houd ook de officiรซle informatie van de NVWA bij. Bij verhoogd risico kan er op korte termijn een ophokplicht worden ingesteld, en dan wil je niet verrast worden. Het Gezondheidscentrum voor Pluimvee volgt de ontwikkelingen rondom vogelgriep op de voet en informeert klanten tijdig over wijzigingen in de regelgeving en aanbevolen maatregelen.
Hoe het Gezondheidscentrum voor Pluimvee helpt bij vogelgrieppreventie
Als onafhankelijke pluimveepraktijk in Emmen begeleiden wij vleeskuikenbedrijven in Noord-Nederland en Duitsland op het gebied van diergezondheid, biosecurity en vroege signalering. Vogelgrieppreventie is een vast onderdeel van onze begeleiding, niet iets wat pas in actie komt als het al te laat is.
Wat wij voor je doen:
- Periodieke stalbezoeken waarbij we letten op biosecurity, stalklimaat en koppelgezondheid
- Vroege signalering van afwijkingen in gedrag, uitval of technische resultaten
- Directe bereikbaarheid bij een vermoeden van vogelgriep, 24/7, via je vaste dierenarts
- Ondersteuning bij monstername en contact met de NVWA en GD
- Advies over biosecuritymaatregelen die passen bij jouw bedrijfssituatie
Wil je weten hoe wij jouw bedrijf kunnen begeleiden bij vogelgrieppreventie? Neem dan contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek, of lees meer over wie wij zijn en hoe wij werken.