Kippen zijn echte alleseters, maar dat betekent niet dat ze alles mogen eten. Sommige voedingsmiddelen zijn ronduit gevaarlijk voor pluimvee en kunnen leiden tot vergiftiging, ziekte of zelfs sterfte. Geef kippen nooit avocado, ui, knoflook, chocolade, rauwe aardappelen, zout voer, schimmelend voer of giftige planten. Dit geldt zowel voor hobbykippen als voor vleeskuikens op commerciële bedrijven. In dit artikel lees je precies welke voedingsmiddelen je moet vermijden, waarom ze gevaarlijk zijn en wat je moet doen als er toch iets misgaat.
Wat mag je een kip absoluut niet geven?
Kippen mogen geen avocado, ui, knoflook, chocolade, rauwe aardappelen (met name de groene delen), zout voer, alcohol, cafeïne, schimmelend voer of giftige planten zoals digitalis en nachtschade eten. Deze producten bevatten stoffen die het zenuwstelsel, de bloedcellen of de spijsvertering van pluimvee ernstig kunnen beschadigen.
Hieronder vind je een overzicht van de voornaamste verboden voedingsmiddelen en waarom ze gevaarlijk zijn:
- Avocado: bevat persin, een stof die hartfalen kan veroorzaken bij pluimvee
- Ui en knoflook: bevatten thiosulfaten die rode bloedcellen afbreken en bloedarmoede veroorzaken
- Chocolade en cafeïne: bevatten theobromine en cafeïne, beide giftig voor pluimvee
- Rauwe aardappelen en groene delen van aardappelplanten: bevatten solanine, een giftige stof
- Zout voer of gezouten snacks: pluimvee kan geen grote hoeveelheden zout verwerken en raakt snel oververhit
- Giftige planten: nachtschade, digitalis, oleander en klimop zijn allemaal schadelijk
Voor vleeskuikens op commerciële bedrijven geldt dat de voeding volledig gecontroleerd is via professioneel mengvoer. Het risico op verboden voedingsmiddelen zit daar vooral in verontreinigingen van grondstoffen of in het per ongeluk bijvoeren van restproducten.
Waarom zijn bepaalde voedingsmiddelen gevaarlijk voor kippen?
Bepaalde voedingsmiddelen zijn gevaarlijk voor kippen omdat ze stoffen bevatten die het metabolisme, de bloedcellen, het zenuwstelsel of de spijsvertering van pluimvee verstoren. Kippen hebben een ander spijsverteringsstelsel dan mensen en kunnen bepaalde verbindingen simpelweg niet onschadelijk maken.
Pluimvee heeft een relatief korte darmpassagetijd. Dat betekent dat giftige stoffen snel worden opgenomen in de bloedbaan. Bovendien is de lever van een kip minder goed in staat om bepaalde toxines af te breken dan bij zoogdieren het geval is. Stoffen als persin uit avocado of thiosulfaten uit ui bereiken daardoor snel een schadelijke concentratie in het bloed.
Bij vleeskuikens speelt ook de snelle groei een rol. Jonge dieren in de groeifase zijn gevoeliger voor toxische belasting dan volwassen dieren. Een kleine hoeveelheid van een giftige stof kan bij kuikens al merkbare schade aanrichten, terwijl dezelfde hoeveelheid bij een volwassen kip minder effect heeft.
Wat zijn de gevaren van schimmelend of bedorven voer?
Schimmelend of bedorven voer is een van de gevaarlijkste risicofactoren voor pluimvee. Schimmels produceren mycotoxines, giftige stoffen die de lever beschadigen, het immuunsysteem onderdrukken en de darmgezondheid ernstig verstoren. Zelfs kleine hoeveelheden mycotoxines kunnen de technische resultaten van een koppel negatief beïnvloeden.
De bekendste mycotoxines zijn aflatoxines, ochratoxines en trichothecenen. Ze komen voor in graan, mais en andere grondstoffen als die vochtig zijn opgeslagen of beschadigd zijn geraakt. Zichtbare schimmelvorming is een duidelijk signaal, maar mycotoxines kunnen ook aanwezig zijn zonder dat je ze met het blote oog kunt zien.
Let bij de opslag van voer op de volgende punten:
- Bewaar voer droog en koel, bij voorkeur onder de 15 graden Celsius
- Gebruik voersilo’s en trechters regelmatig leeg en reinig ze grondig
- Controleer bij levering of het voer vrij is van klonten, vreemde geuren of verkleuring
- Verwijder bedorven voer direct en volledig uit de stal
Hoe herken je symptomen van vergiftiging bij vleeskuikens?
Symptomen van vergiftiging bij vleeskuikens zijn onder andere verminderde eetlust, lethargie, diarree, coördinatieproblemen, onregelmatige ademhaling en plotselinge sterfte. De specifieke symptomen hangen af van de giftige stof, maar een plotselinge terugval in voer- en wateropname is vrijwel altijd een vroeg signaal.
Bij mycotoxinevergiftiging zie je vaak een geleidelijke verslechtering van de technische resultaten: slechtere voederconversie, meer uitval, tragere groei en een zwakkere weerstand. Bij acute vergiftiging door bijvoorbeeld solanine of persin zijn de symptomen heftiger en treden ze sneller op.
Het is goed om te weten dat vergiftigingssymptomen bij pluimvee overlappen met andere aandoeningen. Zo lijken sommige symptomen op die van vogelgriep, zoals sufheid, verminderde activiteit en verhoogde uitval. Vroege signalering is daarom belangrijk. Als je onverwachte sterfte of zichtbare ziektesymptomen ziet, neem dan direct contact op met je dierenarts.
Wat moet je doen als een kip iets verkeerds heeft gegeten?
Als je vermoedt dat een kip of een koppel iets verkeerds heeft gegeten, verwijder dan direct de mogelijke bron, zorg voor voldoende schoon drinkwater en bel onmiddellijk je pluimveedierenarts. Probeer te achterhalen wat er gegeten is en wanneer, want die informatie helpt de dierenarts bij de diagnose en behandeling.
Wat je verder kunt doen:
- Verwijder het verdachte voer of de verdachte stof direct uit de stal
- Noteer het tijdstip, de hoeveelheid aangetaste dieren en de symptomen die je ziet
- Bewaar een monster van het verdachte voer of de stof voor laboratoriumonderzoek
- Bel je dierenarts, ook buiten kantooruren
Zelfmedicatie of afwachten is bij pluimvee geen goed idee. Symptomen kunnen snel verergeren en vroeg ingrijpen maakt het verschil. Via het Gezondheidscentrum voor Pluimvee zijn we als pluimveepraktijk 24/7 bereikbaar voor dit soort urgente situaties.
Welk voer draagt bij aan een goede darmgezondheid bij vleeskuikens?
Voer dat bijdraagt aan een goede darmgezondheid bij vleeskuikens bevat een goede balans van verteerbare eiwitten, fermenteerbare vezels, prebiotica en een lage bacteriële belasting. De kwaliteit van de grondstoffen, de pelletstructuur en de aanwezigheid van ondersteunende toevoegingen zoals zuren of probiotica spelen allemaal een rol.
Een gezonde darm is de basis voor goede technische resultaten. Als de darmwand goed functioneert, neemt het dier voedingsstoffen efficiënt op en heeft het een sterkere weerstand tegen ziekteverwekkers. Slechte darmgezondheid leidt tot nat strooisel, pootproblemen en een hogere gevoeligheid voor infecties.
Factoren die de darmgezondheid positief beïnvloeden:
- Goed verteerbare eiwitbronnen met een lage antigene belasting
- Fermenteerbare vezels die de darmflora ondersteunen
- Organische zuren die de pH in de maag verlagen en bacteriegroei remmen
- Probiotica en prebiotica die de balans in de darmflora bevorderen
- Een stabiele voerstructuur die de spiermaag goed laat werken
Via ons Poultry Research Innovation Center (PRIC) doen we actief voedingsonderzoek om te begrijpen welke combinaties van grondstoffen en toevoegingen het beste werken in de praktijk. Zo combineren we wetenschappelijke inzichten met wat er daadwerkelijk op bedrijven werkt. Meer over onze aanpak lees je op de pagina wat wij doen voor pluimveebedrijven.
Hoe Gezondheidscentrum voor Pluimvee helpt met voeding en darmgezondheid
Bij het GvP combineren we praktijkervaring op tientallen vleeskuikenbedrijven in Noord-Nederland en Duitsland met wetenschappelijk onderzoek via ons PRIC. Dat betekent dat we niet alleen vertellen wat er in theorie werkt, maar ook wat er in jouw stal het verschil maakt. We helpen je met:
- Het beoordelen van je voerprogramma en de kwaliteit van de grondstoffen
- Het signaleren van darmgezondheidsproblemen via periodieke monitoring en laboratoriumonderzoek
- Het inzetten van supplementen en toevoegingen gericht op darmgezondheid, zodat je minder afhankelijk bent van antibiotica
- Concrete adviezen over voeding en management die aansluiten bij jouw bedrijfssituatie
Elke klant bij ons heeft een vaste pluimveedierenarts die het bedrijf kent en direct bereikbaar is, zonder tussenkomst van een centrale planning. Heb je vragen over voeding, darmgezondheid of andere aspecten van de diergezondheid op jouw bedrijf? Neem contact met ons op of lees meer over wie wij zijn en hoe we werken.