Kippen worden bij vogelgriep gedood omdat het virus zich razendsnel verspreidt en er geen effectieve behandeling bestaat voor besmette dieren. Ruiming voorkomt dat het virus zich verder verspreidt naar andere bedrijven en verkleint het risico op een grotere uitbraak. Dat klinkt hard, maar het is de enige manier om de schade voor de hele sector te beperken. In dit artikel leggen we uit hoe vogelgriep werkt, hoe je het herkent en wat je kunt doen om je bedrijf te beschermen.
Wat is het verschil tussen laagpathogene en hoogpathogene vogelgriep?
Vogelgriep bestaat in twee vormen: laagpathogene vogelgriep (LPAI) en hoogpathogene vogelgriep (HPAI). Het grote verschil zit in de ernst van de ziekte. LPAI veroorzaakt milde klachten zoals een lichte daling in productie of ademhalingsklachten. HPAI daarentegen veroorzaakt ernstige ziekte met hoge sterfte, soms tot wel 100% van de koppel binnen enkele dagen.
De meest gevreesde variant is H5N1, een hoogpathogene stam die al jaren circuleert bij wilde vogels en pluimvee in Europa. Wanneer dit virus een pluimveestal bereikt, gaat het snel. Juist omdat er geen behandeling mogelijk is en de sterfte zo hoog is, schrijft de wet voor dat besmette koppels worden geruimd. Dat geldt ook voor bedrijven in een beschermingsgebied van 3 km rondom een positief geteste locatie. Bedrijven in het toezichtsgebied van 10 km worden intensief gemonitord.
Hoe herken je vogelgriep bij vleeskuikens?
De eerste signalen van vogelgriep zijn niet altijd meteen duidelijk, maar er zijn een aantal symptomen waar je alert op moet zijn. Typische kenmerken van hoogpathogene vogelgriep zijn: plotselinge sterfte, zwelling van kam en lellen, blauwverkleuring van kammen, lellen en poten, en ernstige ademhalingsklachten. Bij laagpathogene varianten zijn de symptomen milder en lijkt het soms op een gewone luchtweginfectie.
Andere signalen die kunnen wijzen op een besmetting:
- Sterke daling in voer- en wateropname
- Verminderde activiteit en sufheid in de koppel
- Plotselinge stijging van de uitval zonder duidelijke andere oorzaak
- Neurologische verschijnselen zoals draaien of trillen
Het lastige is dat vogelgriep in het beginstadium kan lijken op andere aandoeningen zoals Newcastle disease of infectieuze bronchitis. Twijfel je? Wacht dan niet af. Als onafhankelijke pluimveepraktijk zijn wij 24/7 bereikbaar en is vroege signalering van ziekten een vast onderdeel van onze begeleiding. Hoe eerder we erbij zijn, hoe groter de kans dat we snel duidelijkheid krijgen over wat er speelt.
Hoe wordt vogelgriep van bedrijf naar bedrijf verspreid?
Vogelgriep verspreidt zich voornamelijk via direct of indirect contact met besmet pluimvee of besmette materialen. De belangrijkste besmettingsroutes zijn wilde vogels, besmet strooisel of mest, en mensen of materieel dat van het ene naar het andere bedrijf gaat.
Wilde watervogels zoals ganzen en eenden zijn de belangrijkste natuurlijke dragers van het virus. Zij worden vaak zelf niet ziek, maar scheiden het virus wel uit via ontlasting. Zodra die ontlasting in de buurt van een stal terechtkomt, via wind, schoenen, voertuigen of gereedschap, kan het virus een stal binnenkomen.
Andere risicofactoren voor verspreiding tussen bedrijven:
- Bezoekers die meerdere bedrijven op één dag aandoen zonder goede hygiëneprotocollen
- Gedeeld materieel zoals laadbakken, voertuigen of gereedschap
- Ongedierte en insecten die tussen stallen bewegen
- Aanvoer van dieren of strooisel van een besmet bedrijf
Wij komen op veel bedrijven in Noord-Nederland en Duitsland en herkennen ongewenste ontwikkelingen daardoor snel. Die brede blik helpt ons om risico’s te signaleren voordat ze uitgroeien tot een probleem.
Wat kun je doen om vogelgriep te voorkomen?
Vogelgriep is niet volledig te voorkomen, maar je kunt het risico op besmetting flink verkleinen met een strak biosecurityprotocol. De kern van vogelgrieppreventie is het voorkomen van contact tussen je koppel en potentiële bronnen van het virus, met name wilde vogels en besmet materiaal.
Praktische maatregelen die je kunt nemen:
- Beperk toegang tot de stal: laat alleen noodzakelijke bezoekers toe en zorg voor een hygiënesluis met schone bedrijfskleding en -schoeisel
- Houd wilde vogels buiten: dicht openingen in de stal af en zorg dat voer en water niet bereikbaar zijn voor wilde dieren
- Reinig en desinfecteer voertuigen en materieel voordat ze het erf op komen
- Volg de officiële stalplicht wanneer de overheid die afkondigt bij een verhoogd risico
- Monitor je koppel dagelijks op afwijkingen in gedrag, voer- en wateropname en uitval
Vleeskuikens worden niet gevaccineerd tegen vogelgriep. Vaccinatie in de pluimveesector is voorbehouden aan leghennen en ander pluimvee met een langere levensduur. Voor vleeskuikens ligt de focus dus volledig op preventie via management en biosecurity.
Meer weten over hoe wij bedrijven begeleiden op het gebied van gezondheid en preventie? Op onze pagina over bedrijfsbegeleiding lees je hoe we dat in de praktijk aanpakken.
Wat moet je doen als je vogelgriep vermoedt op je bedrijf?
Als je vogelgriep vermoedt, is snel handelen belangrijk. Neem direct contact op met je dierenarts en meld het vermoeden bij de NVWA. Blokkeer in de tussentijd alle aan- en afvoer van dieren, mest en materieel en beperk de toegang tot de stal tot het absolute minimum.
De stappen die je zet bij een vermoeden:
- Bel je dierenarts direct, ook buiten kantooruren
- Meld het bij de NVWA via het meldnummer voor besmettelijke dierziekten
- Stop alle bewegingen van dieren en materieel op het bedrijf
- Zorg dat medewerkers en bezoekers het bedrijf niet verlaten zonder overleg
- Wacht op instructies van de NVWA en je dierenarts
Na een melding neemt de NVWA het voortouw in de bestrijding. De Gezondheidsdienst voor Dieren (GD) ondersteunt dierenartsen en veehouders met diagnostiek en advies. Het WBVR analyseert de monsters en maakt de resultaten bekend. Jouw rol is om zo min mogelijk beweging op het bedrijf te hebben en zo transparant mogelijk te zijn over wat je hebt waargenomen.
Hoe Gezondheidscentrum voor Pluimvee helpt bij vogelgrieppreventie en vroege signalering
Bij het Gezondheidscentrum voor Pluimvee begeleiden we vleeskuikenbedrijven in Noord-Nederland en Duitsland met als doel gezonde koppels en zo min mogelijk verrassingen. Rondom vogelgriep betekent dat concreet:
- Vaste begeleiding met een persoonlijke dierenarts die jouw bedrijf kent en 24/7 bereikbaar is
- Vroege signalering van afwijkingen in gezondheid, gedrag en technische resultaten als vast onderdeel van onze begeleiding
- Praktisch advies over biosecurity op maat voor jouw bedrijfssituatie
- Laboratoriumonderzoek voor snelle diagnostiek bij verdachte situaties
- Directe bereikbaarheid bij een vermoeden van vogelgriep, zonder wachttijden of centrale planning
Wil je weten hoe wij jouw bedrijf kunnen ondersteunen? Neem contact met ons op of lees meer over wie wij zijn en hoe we werken.